Zwemmen en de kunst van het teamonderhoud

Hoe bereik je een spiraal omhoog in je teamprestaties? Het antwoord vond ik in het zwembad.

[Leestijd: 5 min]

Voor de helderheid: ik heb geen groot talent voor het zwemmen. Zwemmen is een teamsport. Het zwemteam bestaat uit twee armen, twee benen, de buikspieren, de nek, de mond én de geest. Het kost mij van nature moeite om deze teamleden in harmonie te laten samenwerken. Er is voldoende energie, maar gebrek aan dosering. Mijn benen kunnen stampen, maar missen subtiliteit. Mijn schouders zijn van oorsprong zwak en één keer ademhalen op negen beenslagen en drie armslagen is motorisch een grote uitdaging. Toen ik vijf jaar geleden voor een basiscursus borstcrawl het water in sprong, maakte ik dan ook snel kennis met ‘de spiraal omlaag’.

Tijdens deze basiscursus wordt constant herhaald dat een gestroomlijnde ligging in het water zorgt voor de minste weerstand. Dit vraagt om een gecontroleerde actieve beenslag. Maar als je niet in staat bent je armen effectief in te zetten, is het verleidelijk om eens flink met de benen te gaan zwaaien. Dit deed ik niet vanuit de heupen maar vanuit de knieën en dan werk je jezelf alleen maar tegen. Dit kost bakken met energie en wat nog erger is: je verstoort je ligging. Je bent minder gestroomlijnd, dus het zwemmen gaat zwaarder. Je verbruikt meer zuurstof en voelt direct dat je het een beetje benauwd krijgt. Je concentratie op je houding verslapt en zodra je ‘mag ademen’ hap je wild naar lucht. Dit verstoort je ligging meer dan nodig en je moet jezelf op gang brengen. Je wilt zo graag dus je armslagen worden wild, kort en onbeheerst. Dit kost weer bakken met extra energie waardoor je echt in ademnood komt: zo wordt het alleen maar minder en minder.

Vorige week sloten we bij Cleverbase af met een pressure cooker. Bij een pressure cooker werk je een business idee uit tot een werkend prototype. Van alle specialisaties was iemand vertegenwoordigd: marketing, sales, communicatie, product-development, front-end, back-end, operations en compliance. Na één dag waren de resultaten al zeer bevredigend. ‘Waarom zijn wij hier niet vorig jaar al mee begonnen?’, vroeg ik mij na de eerste dag af. Vrijdag verliet ik rond het middaguur de hogedrukpan voor wat baantjes borstcrawl in het Hofbad. De malende armen, de gecontroleerde ademhaling, het kraakheldere water: zij brachten mij tot een antwoord.

Ik heb tijdens de afgelopen tien jaren genoeg sessies met professionals meegemaakt waarin vanaf de start de spiraal omlaag werd ingezet. En ja, ik was weleens het rusteloze been dat de rest van het team de zuurstof ontnam. Andere keren zat er een scepticus aan tafel met een verstikkende uitstraling waardoor niemand meer ontspannen kon opereren. Waar je zo’n sessie in ging met één probleem om op lossen, kwam je er zonder oplossing en twee extra problemen uit. Bij een pressure cooker wil je juist versnellen en versimpelen. Je zoekt dus een spiraal omhoog, te vergelijken met zwemmen voor gevorderden.

Het inzetten van een spiraal omhoog vraagt om drie dingen: kwaliteit, vertrouwen en discipline. Die laatste is uiteindelijk het belangrijkst. Je kunt de kwaliteit van de ‘teamleden’ verbeteren door alle stukjes van de zwemslag afzonderlijk te trainen. Je kunt met een kurkje en een snorkel in je mond je armen sterker en technisch beter maken. Je kunt met zoovers aan je voeten en een plankje in je handen, je beenslag oefenen. En in het kinderbadje op je knieën leren ademhalen. Ga je met het gehele ‘team’  aan de slag, dan moet je bij benauwdheid niet bezig zijn met de volgende mogelijkheid om te ademen, maar je concentreren op de juiste houding en ‘netter’ gaan zwemmen. Dit gaat tegen je instincten in, maar je moet er op vertrouwen dat bij een betere ligging het benauwde gevoel op den duur zal verdwijnen. Dit vertrouwen ontstaat niet zomaar en een trainer kan hier een belangrijke bijdrage leveren. Hij weet immers wat de ideale ligging is en hij ziet waar het probleem ontstaat. Bovendien heeft hij veel meer zwemmers naar lucht zien happen en hij weet uit ervaring dat een betere ligging uiteindelijk leidt tot succes. Maar zelfs al heb je vertrouwen dat het beter kan worden, het gebeurt niet vanzelf. Je moet voortdurend aandacht blijven besteden aan het gewenste gedrag en je been, arm of ander teamlid corrigeren dat uit ritme zwemt.

Na vier jaar oefenen ben ik vorig jaar voor Spieren voor Spieren van Den Helder naar Texel gezwommen. Zeker geen toptijd maar toch 4.7 km borstcrawl aan één stuk. Ik heb het filmpje dat ik er over maakte nog maar eens bekeken en daarin bedank ik mijn coach Frank Huisman van Tri-experience. De aangeleerde discipline bleek de sleutel tot succes.

‘En als ik dacht goh wat is het toch ver – dan hoorde ik de stem van Frank: Remco benen bij elkaar, actieve beenslag, armen lang en dat heb ik netjes gedaan en ik denk dat me dat gered heeft.’

Het is geen toeval dat wij bij Cleverbase nu zo’n enorme versnelling doormaken. Een jaar geleden had een pressure cooker zomaar in een spiraal omlaag kunnen eindigen. Wij zijn afgelopen jaar kwalitatief enorm gegroeid. De mensen die vanaf de start bij Cleverbase betrokken zijn, hebben zich bekwaamd in het vakgebied dat wij deels zelf aan het vormgeven zijn. We hebben gaandeweg steeds meer goede mensen aan boord gekregen. Industrieel ontwerp blijkt de perfecte opleiding voor een Pressure Cooker Coach. Hiermee is de basis van het vertrouwen in deze aanpak gelegd. Het team heeft ook meer zelfvertrouwen dan een jaar geleden. Toen wij donderdag de kick-off deden voelde je de overtuiging dat wat we gingen doen nuttig was en dat het tot goede resultaten zou leiden. Maar wat het belangrijkste was: de discipline die nodig is om te versnellen en te versimpelen. In de kamer van de pressure cooker werd gewerkt met focus – ‘urgente telefoontjes doe je maar op de gang.’ We bleven voortdurend corrigeren en spraken elkaar aan als we te lang in een probleem bleven hangen. Iedereen bleef geconcentreerd totdat we aan de overkant waren.

Een kleine overwinning voor mijzelf. Naar eigen zeggen heb ik mij als een redelijk constructief ‘been’ gedragen. Actief maar subtiel ?.

Geschreven door Remco van Wijk, CTO bij Cleverbase, en geïnspireerd door het boek ‘Zen en de kunst van motoronderhoud’.

30 november 2017